آینده نگاری بازار ۷۵ میلیارد دلاری تبدیل حرارت به برق
در دل کورههای سیمان، دودکشهای پالایشگاهها و توربینهای غولپیکر صنعتی، ثروتی عظیم اما نامرئی نهفته است. برای دههها، حرارت تولید شده در فرآیندهای صنعتی تنها یک پسماند آزار دهنده تلقی میشد که باید با هزینههای گزاف خنک یا در جو رها میشد. اما معادلات انرژی در حال تغییر است. آنچه دیروز دود و بخار خوانده میشد، امروز به عنوان یک منبع انرژی استراتژیک بازتعریف شده است.
این نوشتار به بررسی بازار تبدیل حرارت اتلافی به برق (WHP) اختصاص دارد. صنعتی که قرار است با بازیافت انرژیهای هدر رفته، ارزشی معادل ۷۵.۷ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۴ خلق کند. این روایتِ تبدیل تهدید به فرصت در مقیاس صنعتی است.
بیداری غول خفته: جهش ۱۰ درصدی
آمارها از یک تغییر پارادایم در مدیریت انرژی خبر میدهند. پیشبینی میشود حجم بازار جهانی WHP از ۲۷.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴، با نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) ۱۰.۷ درصد، به بیش از ۷۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۴ برسد. محرک این رشد شتابان، درک یک واقعیت تکاندهنده است. بخش صنعت بیش از ۳۳ درصد کل انرژی مصرفی را میبلعد، اما تقریباً یکسوم از این انرژی به صورت حرارت هدر میرود.
آینده پژوهی این حوزه نشان میدهد که صنایع دیگر نمیتوانند این حجم از اتلاف را نادیده بگیرند. فشار برای کاهش کربن و افزایش هزینههای سوخت، بازیافت حرارت را از یک اقدام لوکس زیستمحیطی به یک ضرورت اقتصادی تبدیل کرده است.
انقلاب در دماهای پایین: ظهور تکنولوژی ORC
در گذشته، تولید برق تنها از حرارتهای بسیار بالا (بالای ۵۰۰ درجه فارنهایت) توجیه اقتصادی داشت. اما تکنولوژی قواعد بازی را تغییر داده است. در حال حاضر، سیستمهای سیکل رانکین آلی (ORC) با در اختیار داشتن ۶۷.۲ درصد از سهم بازار، حکمران بلامنازع این صنعت هستند.
چرا ORC؟ چون این فناوری اجازه میدهد تا از حرارتهای پایینتر (حتی زیر ۴۵۰ درجه) برق تولید شود. این یعنی دایره فرصتها از صنایع سنگین فراتر رفته و به صنایع سبکتر نیز رسیده است. آینده نگاری تکنولوژیک نشان میدهد که انعطافپذیری و ماژولار بودن این سیستمها، آنها را به گزینه اول نوسازی صنایع تبدیل خواهد کرد.
پالایشگاهها و سیمان: پیشگامان بازیافت
در نقشه مصرفکنندگان، پالایشگاههای نفت با سهم ۲۳.۸ درصدی، پیشتاز بازار هستند. عملیات پیوسته و کورههای داغ این واحدها، آنها را به کاندیدای ایدهآل برای نصب سیستمهای WHP تبدیل کرده است. در رتبه بعدی، صنعت سیمان قرار دارد. کورههای دوار سیمان مقادیر عظیمی گاز داغ تولید میکنند. با نصب سیستمهای بازیافت، این کارخانهها میتوانند بخش قابل توجهی از برق مورد نیاز خود را تأمین کرده و وابستگی به شبکه سراسری را کاهش دهند. این استراتژی، تابآوری صنایع سنگین را در برابر نوسانات قیمت انرژی تضمین میکند.
📖 مطالعه بیشتر: فناوریهای نوین انرژی
اروپا: رهبر قانونمند؛ آسیا: غول تشنه انرژی
از منظر جغرافیایی، اروپا با سهم ۳۹.۴ درصدی و ارزشی بالغ بر ۱۰.۷ میلیارد دلار، فعلاً رهبر بازار است. قوانین سختگیرانه اتحادیه اروپا در خصوص بهرهوری انرژی و کربنزدایی، صنایع قاره سبز را مجبور به استفاده از تمام ظرفیتهای حرارتی کرده است.
اما آسیا-اقیانوسیه به عنوان موتور رشد آینده شناخته میشود. صنعتیشدن سریع در چین و هند و نیاز مبرم به برق پایدار، این منطقه را به بزرگترین بازار بالقوه برای نصب سیستمهای WHP تبدیل کرده است.
گزارشهای بازار یک حقیقت روشن را بازگو میکنند: دوران انرژی ارزان و اتلاف بیدغدغه به پایان رسیده است. سیستمهای تبدیل حرارت به برق، نماد بلوغ صنعتی هستند؛ جایی که یک کارخانه نه تنها محصول تولید میکند، بلکه نیروگاه برق خود نیز هست. در دهه پیش رو، موفقیت از آنِ صنایعی خواهد بود که بتوانند طلای نامرئی نهفته در دودکشهایشان را استخراج کنند.
منابع: