آیندهپژوهی ریسک در عصر گذار انرژی: تحلیل بازار ۳۸ میلیارد دلاری بیمه نیروگاهها
در افسانههای باستان، پرومته آتش را برای انسان به ارمغان آورد و با این کار، تمدن را پایهگذاری کرد. اما آتش، سکهای با دو رو است: روشناییبخش و در عین حال ویرانگر. امروز، زیرساختهای انرژی و نیروگاههای عظیم، همان آتش مدرن پرومته هستند که شریانهای حیاتی جهان ما را تغذیه میکنند، اما در عصر پیچیدگیهای تکنولوژیک و تغییرات اقلیمی، محافظت از این آتش نیازمند چیزی فراتر از دیوارهای بتنی است. بیمه انرژی و نیروگاهها، آن سپر نامرئی است که تداوم تمدن صنعتی را تضمین میکند. این نوشتار با رویکردی مبتنی بر آینده پژوهی، به بررسی تحولات بازاری میپردازد که قرار است تا یک دهه آینده ارزشی فراتر از ۳۷ میلیارد دلار پیدا کند.
بر اساس دادههای جدید، بازار جهانی بیمه انرژی و نیروگاهها از ۱۸.۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ با رشدی پایدار و نرخ رشد مرکب سالانه ۷.۶ درصد به ۳۷.۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۴ خواهد رسید. این جهش اقتصادی تنها یک آمار ساده نیست؛ بلکه بازتابی از آیندهنگاری جهان در برابر ریسکهای نوظهور است.
تحلیل ساختار فعلی بازار نشان میدهد که ما در یک دوران گذار حساس قرار داریم. در سال ۲۰۲۴ نیروگاههای حرارتی متعارف (فسیلی) همچنان با در اختیار داشتن ۳۸.۱ درصد از سهم بازار، پادشاهی میکنند. این موضوع نشان میدهد که با وجود تمام هیاهوی انرژیهای پاک، جهان همچنان به زیرساختهای سنتی وابسته است و ریسکهای ناشی از فرسودگی این تجهیزات قدیمی، بخش بزرگی از دغدغه بیمهگران را تشکیل میدهد.
با این حال آینده متعلق به تجدیدپذیرهاست. گزارشها نشان میدهند که بیمه انرژیهای تجدیدپذیر با سرعتی چشمگیر در حال رشد است. در سه ماهه اول سال ۲۰۲۴ بیش از ۹۸۰ هزار توربین بادی و واحد خورشیدی تحت پوشش قرار گرفتهاند. این تغییر جهت سرمایه، پیام روشنی دارد: ریسکهای آینده، جنس متفاوتی دارند. در حالی که نیروگاههای فسیلی نگران انفجار دیگ بخار هستند، مزارع خورشیدی و بادی نگران تغییرات اقلیمی شدید و بلایای طبیعی غیرقابلپیشبینیاند.
آسیا-اقیانوسیه: قلب تپنده تقاضای آینده
اگر بخواهیم جغرافیای آینده صنعت بیمه انرژی را ترسیم کنیم، قطبنما به سمت شرق میچرخد. منطقه آسیا-اقیانوسیه با در اختیار داشتن ۳۹.۶ درصد از سهم بازار و درآمدی بالغ بر ۷.۲۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴، پیشتاز بلامنازع است.
این سلطه آسیایی تصادفی نیست. رشد صنعتی شتابان در چین (با بازار ۲.۸۸ میلیارد دلاری)، هند و کشورهای جنوب شرقی آسیا، همراه با اشتهای سیریناپذیر برای انرژی، نیاز به پوششهای بیمهای را به اوج رسانده است. آیندهنگاری در این منطقه نشان میدهد که سرمایهگذاریهای کلان در زیرساختهای جدید و همزمان تلاش برای گذار به انرژی سبز، پیچیدهترین و جذابترین فرصتها را برای شرکتهای بیمه و بیمه اتکایی فراهم کرده است. شرکتهایی مانند Swiss Re پتانسیل بیمه انرژی پاک را در سطح جهانی ۲۶ میلیارد دلار تخمین میزنند که بخش عمدهای از آن در آسیا محقق خواهد شد.
هوش مصنوعی مولد: پیشگوی جدید ریسک
یکی از جذابترین بخشهای این گزارش، ورود هوش مصنوعی مولد (Generative AI) به معادله ریسک است. در گذشته، ارزیابی ریسک بر اساس جداول آماری خشک و دادههای تاریخی انجام میشد. اما در آینده نزدیک، هوش مصنوعی با شبیهسازی سناریوهای فاجعه و تحلیل دادههای لحظهای از حسگرها، قواعد بازی را تغییر میدهد.
استفاده از هوش مصنوعی میتواند نرخ خطای پذیرهنویسی را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این یعنی بیمهنامهها دیگر قراردادهای استاتیک و کلی نخواهند بود؛ بلکه به اسناد زندهای تبدیل میشوند که با تغییر شرایط آبوهوایی و عملیاتی نیروگاه تطبیق مییابند. این سطح از هوشمندی برای مدیریت ریسک در نیروگاههای پیچیده هستهای یا مزارع بادی فراساحلی که دادههای تاریخی کمی دارند حیاتی است.
چالشهای نوظهور: از تغییرات اقلیمی تا تهدیدات سایبری
آیندهپژوهی این صنعت بدون در نظر گرفتن تهدیدات جدید ناقص است. دو هیولای بزرگ در افق دیده میشوند:
تغییرات اقلیمی و بیمههای پارامتریک: با افزایش تواتر بلایای طبیعی، مدلهای سنتی بیمه خسارت فیزیکی (که اکنون ۶۳.۸ درصد بازار را دارد) با چالش مواجه میشوند. راهکار آینده، بیمههای پارامتریک است؛ پرداخت خسارت بر اساس شدت باد یا میزان بارش، بدون نیاز به فرآیند طولانی ارزیابی خسارت.
تهدیدات سایبری: نیروگاههای مدرن به شدت دیجیتالی شدهاند. آمارها نشان میدهد که پوشش مسئولیت سایبری در بیش از ۵۲ درصد از بیمهنامههای جدید انرژی گنجانده شده است. جنگهای آینده ممکن است نه با موشک، بلکه با هک کردن سیستم کنترل یک نیروگاه آغاز شود و صنعت بیمه خط مقدم دفاع در برابر ورشکستگی ناشی از این حملات است.
بیمه به مثابه زیرساخت توسعه
رشد بازار بیمه نیروگاهها از ۱۸ به ۳۸ میلیارد دلار، تنها یک فرصت تجاری نیست؛ بلکه نشاندهنده بلوغ تمدن صنعتی ماست. ما دریافتهایم که توسعه پایدار بدون تور ایمنی امکانپذیر نیست.
در جهانی که آینده آن با عدم قطعیتهای اقلیمی و تکنولوژیک گره خورده است، بیمه دیگر یک کالای جانبی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت فیزیکی نیروگاه است. همانطور که توربین بدون سوخت نمیچرخد، پروژههای عظیم انرژی نیز بدون پشتوانه بیمهای تأمین مالی نخواهند شد. مسیر پیش رو، مسیری است که در آن «داده» جایگزین «شهود» میشود و مدیریت ریسک، از واکنش به فاجعه به پیشبینی و پیشگیری از آن تغییر ماهیت میدهد.
منابع: