آیندهنگاری مسیر توسعه فناوری در پرو تا سال ۲۰۵۰
آیندهنگاری فناوری روشی کارآمد برای ارزیابی روندهای پیش رو محسوب میشود و به تصمیمگیران کمک میکند استراتژیهای سازگاری با شرایط متغیر بازار طراحی کنند. نگاهی به وضعیت کشور پرو نشان میدهد میزان سرمایهگذاری آنها در بخش تحقیق و توسعه بسیار پایین است و در سال ۲۰۲۰ فقط معادل صفر ممیز هفده صدم درصد تولید ناخالص داخلی برآورد میشود. شاخصهای فناوری در این کشور رشدهای پراکندهای را تجربه کردهاند. خریدهای آنلاین میان نیمی از مردم رواج یافته و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر نیز آمار قابلتوجهی دارد. با وجود این پیشرفتهای مقطعی چالشهای زیرساختی متعددی در کشور دیده میشود. برای مثال دسترسی مدارس ابتدایی به اینترنت محدود است و تعداد پژوهشگران واجد شرایط به ازای هر هزار نیروی کار عدد بسیار کوچکی را نشان میدهد. کارشناسان تلاش کردهاند با مفاهیم آیندهپژوهی سناریوهای کاربردی متعددی برای جبران این کمبودها ترسیم کنند تا این کشور به یکی از قطبهای فناوری منطقه تبدیل شود.
ارزیابی پیشرانها با رویکرد مشارکتی
طراحان این مطالعه از یک مسیر ساختاریافته بهره بردهاند و برای سنجش دقیق متغیرها روش دلفی بیدرنگ را به کار گرفتهاند. این رویکرد به کارشناسان اجازه میدهد نظر متخصصان حوزههای گوناگون را با سرعت بیشتری گردآوری کنند و جلوی خطاهای شناختی رایج را بگیرند. تنوعبخشی به تخصصها کمک میکند نتایج به دست آمده به واقعیت نزدیکتر باشند. تیم پژوهشی در گامهای ابتدایی چهل و شش پیشران تغییر را در بخشهایی مانند اقتصاد دیجیتال و ظرفیتهای علمی ارزیابی کردهاند. بررسیها با کمک ماتریس اهمیت و عدمقطعیت پیش رفت تا تاثیرگذارترین متغیرها غربال شوند. توزیع این پیشرانها در شکل زیر مشخص است و متغیرهای کلیدی در ربع سوم ماتریس جای گرفتهاند.
متخصصان در مرحله دوم ارزیابیها متغیرهای ربع سوم را دوباره سنجیدند. مواردی مانند سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه در کنار پارکهای فناوری به عنوان عدمقطعیتهای بحرانی شناسایی شدند. تحلیلها نشان دادند متغیر سرمایهگذاری بیشترین تاثیر را بر سایر عوامل میگذارد.
ترسیم سناریوهای چهارگانه برای آینده
تحلیل متغیرهای کلیدی به شناسایی دو عدمقطعیت بحرانی یعنی اکوسیستم نهادی پژوهش و موتور نوآوری منجر میشود. ترکیب این دو محور چهار سناریوی محتمل را برای آینده فناوری پرو میسازد و فضاهای متفاوتی را پیش روی مدیران میگذارد.
سناریوی همافزایی نوآورانه شرایطی را توصیف میکند رشد سرمایهگذاری علمی به ایجاد محیطی مساعد برای توسعه فناوری میانجامد. پیوند صنعت و دانشگاه در این فضا مستحکم میشود و استعدادها جذب شرکتهای داخلی میشوند.
سناریوی قطع ارتباط آیندهای را مجسم میکند بودجههای پژوهشی صرف تولید دانش میشوند اما ضعف اکوسیستم کسبوکار جلوی تبدیل آنها به نوآوریهای کاربردی را میگیرد. در این حالت دانش در فضای آزمایشگاه محبوس میماند.
شکاف فناوری عنوان سناریوی سوم است و افت همزمان سرمایهگذاری علمی و زیرساختهای تجاری را نشان میدهد. این شرایط مبهم کشور را در مسیر توسعه عقب نگه میدارد.
سناریوی واحه فناوری در دل کویر آکادمیک فضایی را تجسم میکند شرکتهای خصوصی با سرمایهگذاری مستقل ضعف نهادهای علمی را موقتاً پوشش میدهند. این روند دستاوردهای کوتاهمدتی دارد اما به دلیل فقدان زیرساختهای دانشگاهی چندان پایدار به نظر نمیرسد. ماتریس این چهار چشمانداز در شکل زیر تفکیک شده است.
طراحی راهبردهای عملیاتی برای توسعه فناوری
ارزیابیهای تخصصی سناریوی همافزایی نوآورانه را به عنوان هدف مطلوب معرفی میکنند. طراحان برای رسیدن به این چشمانداز روش پسنگری را به کار گرفتهاند تا استراتژیهای مشخصی برای دورههای ششساله تدوین کنند. مسیر زمانبندیشدهی رسیدن به این هدف از زمان حال تا سال ۲۰۵۰ ترسیم شده است.
دستیابی به این آینده نیازمند اجرای برنامههای راهبردی است. در قدمهای اولیه اتصال استارتاپها به شرکتهای بزرگ و توسعه معافیتهای مالیاتی برای استخدام متخصصان پیشنهاد میشود. مدیران برای تحقق این چشمانداز بهتر است تا سال ۲۰۲۶ سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه را افزایش دهند و روی جلب مشارکت بخش خصوصی تمرکز کنند. راهاندازی شبکهای از آزمایشگاههای تخصصی گزینه مناسبی برای تقویت پایههای علمی در این دوره به شمار میرود.
طی مراحل بعدی تا سال ۲۰۳۲ شکلگیری خوشههای نوآوری و راهاندازی مراکز تعالی در حوزههای پیشرو مسیر کشور را در اقتصاد دانشبنیان هموارتر میکند. دوره منتهی به سال ۲۰۳۸ روی ماموریتهای بلندمدت تمرکز دارد و راهاندازی قطبهای فناوری در مناطق مختلف کشور پیشنهاد میشود. تخصیص بودجههای مستقل برای فناوریهای نوظهور نیز ظرفیتهای داخلی را ارتقا میدهد.
با نزدیک شدن به سال ۲۰۴۴ توسعه فناوریهای حیاتی برای حفظ استقلال علمی در دستور کار قرار میگیرد. نوآوریهای اجتماعی برای حل معضلات پایدار از دیگر اهداف این دوره محسوب میشوند. اجرای پیوسته این برنامهها آیندهنگاری کشور را در مسیر درستی قرار میدهد و سرمایههای انسانی را برای رویارویی با اتفاقات فردا آمادهتر میسازد.